O pasado 22 de outubro, a sala Pitusa Vidal Cabanillas de Cambados acolleu unha charla-coloquio dedicada ao río Umia, organizada como complemento á exposición «O Umia é vida», promovida pola Concellaría de Cultura do Concello de Cambados e o Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES).

O encontro tivo como obxectivo dar a coñecer e poñer en valor a riqueza natural, económica e patrimonial do Umia, así como a súa importancia hidrolóxica para os concellos do Val do Salnés. Un río fundamental para a comarca, tanto polos ecosistemas que sustenta como polos beneficios que achega á súa poboación.

Unha análise integral do río: riqueza e ameazas

A presentación do acto correu a cargo de Liso González, concelleiro do BNG. A continuación, Adela Leiro, autora da exposición «O Umia é vida», ofreceu unha intervención apoiada nunha excelente presentación visual na que percorreu a xeografía do río e destacou os seus valores naturais e patrimoniais, sen deixar de abordar as principais problemáticas ambientais que o afectan.

Pola súa banda, Marta Lois, presidenta do CES, pechou o bloque expositivo incidindo na importancia que o Umia ten para a vida cotiá dos veciños e veciñas do Salnés e na necesidade de preservar o seu bo estado ecolóxico. A súa intervención centrouse especialmente na preocupación polo impacto ambiental de determinadas actuacións que se están a desenvolver no río, con especial atención á recente construción da represa de Cabanelas, unha obra que o colectivo considera especialmente prexudicial para o ecosistema fluvial e que pode ter consecuencias ambientais e sociais relevantes para o conxunto da comarca.

Debate e participación cidadá

A sesión rematou cun coloquio entre as poñentes e as persoas asistentes, no que se puxeron en común reflexións e preocupacións sobre o futuro do río. O debate deixou patente a inquietude social que está a xerar a actuación en Cabanelas e a importancia de contar cunha cidadanía informada e comprometida coa defensa do patrimonio natural.

Porque o Umia é moito máis ca un curso de auga: é natureza, paisaxe, patrimonio e vida. Coñecelo é o primeiro paso para valoralo e defendelo.


📢 Non te perdas a exposición «O Umia é vida»

Convidámoste a visitar a exposición «O Umia é vida» na Praza do Concello de Cambados. Unha oportunidade para descubrir en a riqueza biolóxica e os retos de futuro do principal recurso fluvial do Val do Salnés.

Aproxima aos teus sentidos á nosa contorna natural e forma parte da protección do noso patrimonio!

Desde o Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) presentamos ante a Consellería de Medio Ambiente un documento de suxestións para a elaboración do Documento de Alcance da avaliación ambiental referente ao proxecto de ampliación das estradas VG-4.1 e PO-308 na contorna da Lanzada.

Rexeitamento a un modelo baseado no asfalto

Opoñémonos de forma tallante a esta ampliación viaria. Non é viable seguir apostando polo aumento da capacidade das estradas como única resposta aos problemas de tráfico, especialmente nun espazo de elevado valor natural.

A nosa prioridade é a conservación do monte e do contorno protexido da Lanzada. É imprescindible avanzar cara a un novo modelo de mobilidade que se aliñe cos obxectivos de redución das emisións e de mitigación do cambio climático.

As nosas propostas: Alternativas reais de mobilidade

No documento rexistrado, solicitamos o estudo de alternativas reais á ampliación e unha avaliación rigorosa dos efectos sobre os hábitats naturais, a flora, a fauna e a paisaxe. Tamén esiximos a análise dos efectos acumulativos, incluíndo os novos aparcadoiros e os percorridos peonís e ciclistas.

As nosas alternativas céntranse en mellorar a mobilidade sen necesidade de ampliar toda a infraestrutura:

  • Actuacións cirúrxicas: Intervir unicamente nos puntos de maior retención e estudar novas configuracións dos carrís existentes.
  • Fomento do transporte público: Implementación de servizos lanzadeira e creación de aparcadoiros disuasorios.
  • Xestión eficiente: Mellorar a optimización dos estacionamentos actuais.
  • Infraestruturas sostibles: Para os itinerarios peonís e ciclistas nos treitos sensibles, propomos pasarelas elevadas sobre piares para evitar grandes recheos ou muros continuos que fragmenten o territorio e afecten ás zonas húmidas.
  • Trazados alternativos: Evitar os espazos de maior valor ecolóxico sempre que sexa posible.

Protección dos ecosistemas e rigor na avaliación

Destacamos a urxencia de protexer os sistemas dunares e a súa vexetación asociada. É vital identificar as especies ameazadas e establecer un control estrito sobre a expansión de plantas invasoras durante as posibles obras. Ademais, calquera actuación de restauración ambiental debe ter obxectivos medibles e un seguimento claro, sen asumir automaticamente que compensarán os danos do proxecto.

Instamos á Consellería de Medio Ambiente a que a avaliación ambiental compare alternativas completas e viables, e non sexa un mero trámite para xustificar unha decisión xa tomada pola Axencia Galega de Infraestruturas, cuxa documentación inicial carece de alternativas reais.

Reclamamos datos de tráfico actualizados e un traballo técnico rigoroso que xustifique cada decisión. A contorna da Lanzada meréceo. A solución á mobilidade non pode pasar por destruír un espazo natural protexido.

O Umia é vida: unha exposición para coñecer, valorar e defender o noso río

O Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) e a Concellería de Cultura de Cambados presentan a exposición «O UMIA É VIDA», unha iniciativa para dar a coñecer a riqueza natural e cultural do río Umia e concienciar sobre a importancia da súa conservación.

Convidámoste a visitar a exposición!



A exposición, inaugurada o domingo 18 de outubro na praza do Concello de Cambados, está aberta a todas as persoas interesadas en coñecer mellor o río que forma parte da nosa paisaxe e da nosa vida cotiá.

A través de sete paneis informativos, poderemos descubrir o percorrido do Umia, as súas características físicas, xeográficas e xeolóxicas, a súa flora e fauna, os seus usos e aproveitamentos, o patrimonio cultural asociado e os retos que afronta de cara ao futuro.

Achégate á praza do Concello, percorre a exposición e descubre todo o que o Umia significa para o Salnés. É unha oportunidade para mirar con outros ollos un río que temos tan preto e do que, ás veces, esquecemos a importancia.

O Umia, moito máis ca unha paisaxe

O Umia non é simplemente a auga que discorre polo noso territorio. É unha parte fundamental do seu funcionamento: proporciona auga para as casas e as industrias, rega viñedos e hortas e contribúe, mediante a achega de sedimentos e nutrientes, á riqueza marisqueira do Serrido e da ría de Arousa.

A saúde do río está directamente relacionada coa saúde, a economía e a calidade de vida das persoas que vivimos na súa contorna.

Porén, o Umia sofre diferentes agresións que poñen en perigo o seu equilibrio ecolóxico: verteduras de lixo, contaminación fecal e agrícola-industrial, alteracións do seu curso, talas da vexetación das ribeiras e construción de presas e represas que interrompen a continuidade fluvial.

Nos últimos meses, unha destas actuacións, a construción dunha represa á altura de Cabanelas para abastecer de auga á empresa A Toxa, xerou preocupación e mobilización social pola súa afección ao río.

Os ríos son ecosistemas complexos nos que a auga, o solo, a vexetación e a fauna están estreitamente relacionados. Cando unha destas partes se deteriora, o conxunto pode deixar de funcionar correctamente. Por iso, a súa conservación require coñecemento, compromiso e acción.

Unha iniciativa para defender o patrimonio natural do Salnés

A idea desta exposición xurdiu do interese de numerosas persoas por chamar a atención sobre a importancia de coñecer o Umia e defender a súa conservación.

Adela Leiro, docente xubilada e gran coñecedora do noso patrimonio natural e cultural, propuxo ao Colectivo Ecoloxista do Salnés a elaboración dunha exposición dedicada ao río. A Concellería de Cultura de Cambados acolleu a iniciativa e facilitou os medios para a súa impresión e presentación pública.

Desde o CES levamos anos traballando na defensa dos ríos, denunciando problemas ambientais, participando en actividades de limpeza, facendo seguimento do seu estado e reclamando solucións cando consideramos que están en perigo.

Esta exposición súmase a ese labor de divulgación e sensibilización, coa intención de achegar o coñecemento do río á cidadanía e promover unha maior implicación na súa protección.

Charla sobre o Umia: xoves 22 de outubro

A exposición completarase cunha charla o xoves 22 de outubro de 2026, ás 20:00 horas, na sala Pitusa Cabanillas da Casa da Calzada, en Cambados.

Intervirán:

– Liso González, concelleiro de Ensino, Cultura e Patrimonio do Concello de Cambados.
– Adela Leiro, profesora xubilada e colaboradora no traballo sobre o Umia.
– Marta Lois, presidenta do Colectivo Ecoloxista do Salnés.

Será unha oportunidade para afondar no coñecemento do río, reflexionar sobre a súa situación e falar da necesidade de garantir a súa conservación.

Coñecer para valorar, valorar para protexer

A protección do medio ambiente non pode quedar só nas palabras. Necesitamos coñecer os nosos ecosistemas, comprender a súa importancia e asumir que o seu coidado é unha responsabilidade compartida entre a sociedade e as administracións.

Desde o Colectivo Ecoloxista do Salnés agardamos que «O UMIA É VIDA» esperte curiosidade, favoreza a reflexión e contribúa a reforzar o compromiso coa defensa do noso patrimonio natural.

Animámoste a visitar a exposición na praza do Concello de Cambados. Achégate, descubre o Umia e axúdanos a poñer en valor un río que é esencial para o noso territorio.

🌿 O Umia é vida. Coñecelo é o primeiro paso para defendelo.

Mellorar o saneamento da ría en Vilanova, si, pero cuestionamos que se escollera a solución máis impactante para a costa.

Desde o Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) consideramos necesario mellorar o sistema de saneamento de Vilanova de Arousa e Cambados e solucionar os problemas derivados da antigüidade do actual colector, que levamos anos denunciando nós e distintas entidades sociais, xa que é unha fonte de contaminación na ría. Non obstante, cuestionamos que a Xunta presente como inevitable a pavimentación da costa, cando existen alternativas que permitirían reducir a afección sobre o litoral.

Existían alternativas menos lesivas

Xa advertimos desta cuestión durante o período de información pública en maio deste ano. Entre as alegacións que presentamos, solicitamos que se estudase con maior detalle a alternativa que permitía afastar o conduto de alivio do dominio público marítimo-terrestre.

Se existen alternativas menos lesivas, non se debería optar pola ocupación e alteración da costa.

Alegacións sen resposta

Lamentamos que as alegacións e suxestións que presentamos durante o proceso de información pública non se tiveran en conta e nin tan sequera recibisen resposta por parte da Xunta. Resulta moi evidente que foi un mero trámite para a Consellería responsable.

Formigón no camiño litoral

Tamén cuestionamos a pavimentación de dous tramos do camiño litoral vinculada á execución da obra. Supón unha transformación innecesaria dun espazo que aínda conserva o seu carácter natural. Existen solucións de menor impacto, como manter o camiño en terra compactada ou utilizar materiais permeables.

Enorgullecíase a conselleira de Medio Ambiente e Cambio Climático de ter desbloqueado en 6 meses a problemática que levaba 6 anos parada. Se lle chama desbloquear a trampear a lei botando formigón aos camiños da costa sen

Publicado por: garza18 | 16/10/2026

Monte Faro, un territorio por descubrir

O pasado sábado, 10 de outubro, o Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) participou no roteiro organizado pola Asociación Monte Faro baixo o título «Monte Faro, un territorio por descubrir». A actividade tiña como obxectivo dar a coñecer e poñer en valor a riqueza natural e patrimonial deste espazo do concello de Sanxenxo, tan interesante como pouco coñecido.

Xunto co CES, tamén colaboraron nesta andaina o grupo ecoloxista Hábitat e a asociación Andarela. As tres entidades contribuíron a descubrir e divulgar os valores do territorio desde distintas perspectivas, abordando cuestións relacionadas coa auga, o patrimonio, a biodiversidade e a paisaxe.

Tres miradas sobre un mesmo territorio

Hábitat: o impacto do eucalipto

O grupo Hábitat puxo o foco nas consecuencias do monocultivo de eucalipto, unha formación forestal que contribúe ao empobrecemento da biodiversidade e pode incrementar o consumo de auga e alterar o funcionamento hídrico dos solos.

Andarela: o patrimonio arqueolóxico

Pola súa banda, as representantes de Andarela destacaron a importancia arqueolóxica do Monte Faro, onde existe unha notable presenza de túmulos catalogados pola Administración de Patrimonio, e defenderon a necesidade de identificar, sinalizar e protexer adecuadamente estes elementos, fundamentais para comprender a historia e a ocupación humana do territorio.

CES: relevo, auga e paisaxe

A participación do CES centrouse nos valores xeomorfolóxicos, hidrolóxicos e paisaxísticos do Monte Faro. Durante o roteiro, salientouse a singularidade das formas do relevo, a importancia da rede hídrica e a fraxilidade deste espazo fronte a determinadas actuacións urbanísticas.

Neste sentido, o colectivo advertiu das consecuencias que poderían ter os desenvolvementos previstos nas parcelas SU-13 e SU-14, promovidos no marco do planeamento urbanístico de Sanxenxo, que poderían comprometer de maneira irreversible unha parte importante dos valores naturais e patrimoniais da zona.

Un territorio que hai que protexer

O Monte Faro é un territorio de gran valor ambiental e cultural que está sometido a unha importante presión urbanística. A conservación deste espazo debe ser unha prioridade fronte a propostas que poidan poñer en risco os seus recursos naturais, a súa paisaxe e o seu patrimonio arqueolóxico.

Falamos dun territorio que forma parte da contorna cotiá da veciñanza de Noalla e Sanxenxo e que contribúe á súa calidade de vida, ofrecendo espazos de natureza, identidade e memoria colectiva.

Coñecer para valorar e defender

Por iso, desde o Colectivo Ecoloxista do Salnés consideramos fundamental apoiar e promover iniciativas que permitan coñecer mellor o territorio e comprender o valor do seu patrimonio natural e cultural. Actividades como este roteiro axudan a crear conciencia social sobre a necesidade de conservalo e defendelo fronte ás ameazas que o poñen en perigo.

O CES continuará colaborando con entidades e colectivos que traballan en prol da protección da natureza e do patrimonio de Sanxenxo e, en xeral, do Val do Salnés. Porque coñecer o territorio é o primeiro paso para valoralo, e valoralo é esencial para defendelo.

Publicado por: garza18 | 14/09/2026

Manifesto fora represa no río Umia

O día de hoxe convocamos esta concentración os grupos e colectivos seguintes: Clube de Pesca Deportiva Cíes, Limparousa, Asociación pola Defensa Ecolóxica de Galicia (ADEGA), Asociación de Veciños San Vicente de Oubiña, Bloque Nacionalista Galego, Plataforma pola Defensa da Ría de Arousa, Sociedade Española de Ornitoloxía, Sociedade Galega de Historia Natural, Federación Ecoloxista Galega, Asociación Galicia Ambiental, Podemos Galicia e o Colectivo Ecoloxista do Salnés.

Todos nós chamamos á vosa sensibilidade para amosar a nosa repulsa a esta represa recentemente construída. Estamos aquí convocados e convocadas por un desexo firme: que o río Umia sexa respectado.

É o Umia, o noso río: o que nos dá a auga que utilizamos, o que rega a nosa agricultura, o que achega nutrientes á ría de Arousa, o que modelou e segue a modelar a paisaxe dunha grande parte do val do Salnés, o que nos acompaña e anima no tempo de lecer…

Os que estamos aquí tamén estamos representando a tantas persoas indignadas por esta desfeita, por esta represa que nos aldraxa. Estamos aquí para defender o río Umia e para esixir que se restaure o seu fluír e se acaben as agresións.

O Umia é un regalo que parte de terras de Forcarei e percorre 68 quilómetros ata desembocar en Cambados. É un eixo estrutural que ordena o noso territorio, referencia a nosa paisaxe, dá continuidade aos nosos ecosistemas e alberga unha vida que rebule desde o máis microscópico dos fondos lamacentos ata o máis frondoso das árbores do bosque de ribeira que o acompaña.

A súa vida esténdese cara ao mar, pois achega nutrientes para que os recursos marisqueiros e pesqueiros da ría teñan garantía de mantemento.

Aquí, neste tramo de río que vai desde máis arriba de onde estamos ata o Serrido de Cambados, onde as augas doces e salgadas se atopan entre subidas das mareas e baixadas das riadas, a diversidade biolóxica é especialmente alta. Esta dinámica natural de augas salgadas que soben polo leito do río e augas doces que baixan pola superficie mantén a moitas especies.

Por iso este funcionamento do río non se debe alterar e menos aínda romper. Queremos un río vivo, un río enteiro.

Unha cantidade inxente de invertebrados acuáticos, plantas e árbores, e troitas, escalos, sábalos, lampreas, muxes, robalizas, espiñentos e anguías precisan dun Umia san. Tamén as ras, limpafontes, salamántigas, cobras de auga, lontras, garzas, galiñolas, mergullóns, corvos mariños, patos, martiños peixeiros, merlos ribeiros e todos os paxariños das árbores de ribeira e tamén nós reclamamos un río san.

Porque a saúde do río é a nosa saúde.

Unha represa como esta interrompe os ciclos migratorios de especies como o reo ou a lamprea e os dunha especie en perigo crítico de extinción, a anguía. Si, en perigo crítico. E había anguías mortas aquí estes días.

Os seres vivos que viven nas augas están permanentemente gastando enerxía contra o fluxo da corrente, para gañar a súa posición, e facendo esforzos para remontar río arriba e dar continuidade aos seus ciclos vitais.

Unha represa coma esta corta o río e corta a continuidade dos ecosistemas, corta o ciclo das especies e produce condicións onde as especies exóticas, coma un peixe americano chamado black bass ou o cangrexo de río americano, fanse especialmente fortes, desequilibrando os ecosistemas autóctonos.

Unha represa coma esta establece condicións idóneas para a proliferación de bacterias contaminadoras que apodrecen as augas e destrúen os ecosistemas acuáticos, tal e como comezamos a observar estes días.

Este noso río merece un respecto reverencial, o que se lle debe a quen alimentou os nosos antecesores e a quen segue en activo, dándonos vida, saúde e recursos.

Porque a saúde do río é a nosa saúde. Por iso queremos un Umia libre, un Umia enteiro.

Hai un cartel xusto na nova represa que indica cal é a obra comprometida. Chámaselle «Reconstrución dunha represa existente no río Umia». No cartel indica que a obra está autorizada por Augas de Galicia e que é promovida por unha empresa de xestión de augas chamada Gestión y Técnicas del Agua de la Toja (están a falar da Toxa).

Desde o ano 1974, Inmobiliaria La Toja leva captando auga deste lugar, conducíndoa por preto de 10 quilómetros para regar o campo de golf e dar servizo aos propietarios dos chalés e hoteis da Illa da Toxa.

En 2015 solicitaron a renovación da concesión e acordaron con Augas de Galicia alzar un azude, un muro, co único obxectivo de evitar a salinización da auga que bombean cara á illa.

Por iso decidiron cortar o río. Amparándose nun nome enganoso, que prometía a reconstrución dunha estrutura tradicional, e poñendo como engado o de dar servizo a usos recreativos, redactaron un proxecto. Este proxecto foi aprobado por Augas de Galicia, con todos os vistos bos e os informes técnicos favorables.

Se o campo de golf da Toxa quere auga, que a pague como a pagamos todos. Non se lle pode facer isto ao río.

O Umia xa sufriu o grande azude do encoro da Baxe, en Caldas de Reis, que só causa problemas. Cómpre parar estas obras feitas de costas ao río e á xente, e sempre en beneficio de intereses particulares.

Hoxe estamos aquí para dicir que o Umia non se vende porque é unha parte importante do noso patrimonio natural e nin a cobiza, a incompetencia, a neglixencia ou o abandono poden impedir que o río siga a ser río.

O Umia non se vende.

Agora Augas de Galicia recoñece que o río non ten caudal nesta represa. O proxecto aprobado é exactamente o que se construíu. E parece que se lles foi a man. Responsabilizan a empresa promotora, pero xa sabían o que ía pasar e, se non o sabían, están a demostrar o pouco que lles importa o río.

Pero este río ten máis problemas que cómpre seguir denunciando. Hai especies exóticas que colonizan as beiras, as augas e o leito do río. Hai muros que se meten na mesma canle do río e segue a haber vertidos.

Existen puntos de vertido de residuos líquidos urbanos, chamémoslle polo seu nome: residuos fecais, río arriba, a seiscentos metros de aquí, no río Pequeno; tamén en Barrantes e mesmo debaixo da Ponte da Barca, en Cambados.

Son desaugadoiros dunha rede de saneamento aínda deficitaria. Cómpre solucionar esta contaminación xa.

O problema é que a conservación e a calidade do río non son unha prioridade, pero si estas obras. Por iso esiximos un Umia continuo, enteiro, limpo e vivo.

Umia limpo, Umia vivo.

Esiximos que se restaure o río, que se quite esta represa. Non valen medidas tibias nin medias tintas; non vale tentar aliviar un pouco o problema da fauna, «a ver se cola».

O Umia non pode ter máis barreiras. O río ten que estar libre, o río ten que ter continuidade.

Fóra a represa, dignidade para o Umia.

Porque a saúde do Umia é a nosa saúde.

Río limpo, sen atrancos.

Fóra represa!

Fóra represa!

Dignidade para o Umia!

Umia vivo, sen atrancos!

Río libre, río enteiro!

Agradecemos a vosa participación. E seguiremos estando atentos.

Moitas grazas. Bo domingo.

 

A organización ecoloxista reclama á Xunta unha inspección urxente e medidas para garantir o caudal ecolóxico e a continuidade do río

Ribadumia, 1 de setembro de 2026. O Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) denuncia a situación provocada polo recente recrecemento e ampliación dunha represa no río Umia, no lugar de Cabanelas, en Ribadumia, e reclama á Xunta de Galicia que actúe de inmediato para comprobar os efectos da obra sobre o río e a súa fauna.

Segundo puido comprobar o CES, durante o período de menor caudal o río queda practicamente bloqueado pola represa. A auga non chega a superar o nivel do rebaixe central da estrutura e discorre unicamente entre as pedras d a represa, deixando o río interrompido e sen unha vía adecuada para o movemento dos peixes e doutras especies acuáticas.

A organización ecoloxista considera especialmente grave que a estrutura non dispoña de ningún sistema que permita o paso da fauna, polo que reclama que se comprobe se esta situación conta coa correspondente autorización e xustificación e, se non é así, que se adopten medidas correctoras de maneira inmediata.

Máis auga parada e menos río

O CES alerta de que o problema non se limita ao bloqueo da fauna. A retención da auga pode modificar o funcionamento natural deste tramo do Umia, favorecer o seu quecemento durante o verán e crear condicións para a proliferación de microorganismos e de especies exóticas.

Tamén pode dificultar o transporte natural de sedimentos cara á desembocadura e alterar a circulación das augas no tramo final do río.

Unha situación especialmente preocupante ante o peche da zona de baño

A organización advirte de que un río con menor circulación e maior acumulación de auga pode presentar condicións máis favorables para o aumento de microorganismos, polo que considera imprescindible investigar se existe algunha relación entre a situación do río e os episodios de contaminación detectados na zona de baño.

O CES pide respostas á Xunta

O Colectivo Ecoloxista do Salnés presentou un escrito ante Augas de Galicia e a Dirección Xeral de Patrimonio Natural no que solicita unha inspección inmediata da represa e do tramo afectado.

O CES reclama que se comprobe o cumprimento do caudal ecolóxico, o funcionamento da infraestrutura e a afección sobre a fauna acuática. Tamén pide coñecer os informes e autorizacións que permitiron a actuación, así como os datos de caudal dispoñibles neste tramo do río.

A organización solicita que, se se confirman as afeccións denunciadas, se adopten sen demora as medidas necesarias para recuperar a continuidade do río, incluída a instalación dun sistema adecuado para o paso da fauna e a garantía do caudal ecolóxico.

O río Umia non é unha infraestrutura ao servizo de intereses particulares, senón un ecosistema que debe manter a súa continuidade e as súas funcións naturais.

Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES)

Marta Lois Silva
presidenta do
Colectivo Ecoloxista do Salnés

O Colectivo Ecoloxista do Salnés (CES) denuncia que o Concello de Sanxenxo
incumprie os compromisos adquiridos en 2018 para preservar e rexenerar o sistema dunar da praia de Baltar.

Naquel momento, tras autorizar a construción do clube de piragüismo sobre a vexetación dunar, e para evitar unha denuncia no xulgado por dita autorización irregular (e que puidese retrasar a obra en ano electoral), o alcalde comprometeuse a destinar 50.000 euros á recuperación do sistema dunar e asegurou que o edificio tería carácter provisional e sería posteriormente trasladado ao recinto portuario. Finalmente, só investiu 15.000 euros na elaboración dun proxecto técnico que gardou nun caixón.

Actual pasarela retranqueada por Costas no ano 2005.
Á dereita, última zona restarurada por Costas no ano 2007.
Ao fondo, actual clube de piragüismo instalado sobre a vexetación dunar
no 2022.

O estudo concluía que a actual pasarela prexudica o transporte de area e o crecemento da duna e propoñía retranqueala ata o paseo de baldosas, elevada e porlle barandillas (para reducir o pisoteo). Así favoreceríase a rexeneración natural reducindose así a necesidade de desbrozar prantas ruderais alleas ás dunas. O proxecto incluía un circuíto biosaludable como compensación á cidadanía.
Porén, o Concello abandonou este proxecto e agora, coas competencias de Costas transferidas á Xunta, opta por renovar a pasarela pero co mesmo trazado, en lugar de aplicar a recomendación de retranqueo do dito estudo técnico.

O CES tivo acceso ao novo proxecto despois de solicitalo reiteradamente e de máis dun mes de espera. A pesar de que o documento leva no título a expresión “recuperación del sistema dunar”, e así se anunciou tamén na prensa, constatamos que non contempla ningunha actuación concreta de restauración das dunas. A pasarela só se elevará 50 centímetros, altura insuficiente para permitir o crecemento da duna. Non se instalarán barandillas. Unha maior altura e as barandillas a ambos lados permitirían encauzar o fluxo de persoas e cans, minimizando o actual pisoteo, excrementos e as molestias á fauna da duna. Ademais, se a pasarela fose máis alta permitiría a entrada de luz baixo ela, impedindo a proliferación de especies alleas ao ecosistema dunar, eliminándose a “necesidade” de desbrozar, pois a vexetación nunca “invadiría” as beiras das pasarelas.


Tamén resulta preocupante a instalación de novas luminarias sen retirar os actuais focos, que iluminan excesivamente o ecosistema, aumentando a contaminación luminosa da zona. O proxecto contempla ademais novas canalizacións para cables e tubos sen aproveitar as existentes, aumentando así os movementos de terra e o impacto sobre o ecosistema.


O CES considera especialmente grave que non se analicen os efectos ambientais da obra nin se estableza un protocolo para executar os traballos de maneira respectuosa coa duna. O proxecto non explica como se retirarán e instalarán as pasarelas ou como se farán as escavacións para evitar danos á vexetación, ruídos, molestias e posibles mortes de fauna.


Todo isto nun ecosistema que conta con hábitats de interese comunitario, plantas endémicas e unha importante biodiversidade.


Tamén cuestionamos o emprego de pasarelas de plástico reciclado, por ser un derivado do petróleo e polo risco de xeración de microplásticos no medio natural debido ao desgaste e á exposición ambiental, e reclamamos que se empregue madeira, un material natural e renovable.


O CES reclama ao Concello que cumpra o comprometido e destine fondos reais á restauración dunar para eliminación de especies invasoras, retirada de recheos e reposición da area extraída. Quizais podería usar os 35.000 euros comprometidos que aínda non invirteu na duna e tamén os 32.000€ que teñen previsto inverter en lámpadas (no caso de non querer retirar os focos actuais).

Tamén solicitamos unha reunión urxente para introducir no proxecto as melloras necesarias: maior elevación e varandas a ambos lados, retirada dos focos actuais, protocolo durante as obras para evitar danos ambientais e utilización de madeira en lugar de plástico.


Marta Lois

Presidenta do CES

Publicado por: garza18 | 08/07/2026

O RÍO UMIA NON É UN CIRCUÍTO PARA MOTOS DE AUGA

Cambados, 8 de xullo de 2026

Desde o Colectivo Ecoloxista do Salnés queremos expresar a nosa preocupación pola presenza recente de motos de auga navegando polo tramo final e a Foz do río Umia, un dos espazos naturais de maior valor ecolóxico de Galicia.

Queremos lembrar á cidadanía que os ríos e humidais non son lugares onde se poida navegar libremente con embarcacións a motor. A lexislación vixente establece limitacións para protexer uns ecosistemas especialmente fráxiles e de enorme importancia para a conservación da biodiversidade e tamén da calidade das augas que no río se captan para abastecer aos nosos fogares.

O Plan Hidrolóxico da Demarcación Hidrográfica Galicia-Costa establece que, con carácter xeral, está prohibida a navegación a motor nos ríos, agás para actividades de salvamento, protección civil, defensa ou aquelas que conten cunha autorización expresa de Augas de Galicia.

Ademais, indica que nas zonas protexidas debe respectarse, en todo caso, o establecido na normativa específica que as regula.

No caso da Foz do Umia e da Enseada do Bao (zona entre a desembocadura e A Lanzada), esta protección vén determinada polo Plan Director da Rede Natura 2000 de Galicia. A norma prohibe expresamente o uso de embarcacións recreativas ou deportivas en humidais lagunares e marismas, salvo autorización expresa do órgano competente en materia de conservación da natureza.

O tramo final do río Umia non é un espazo calquera. Está integrado no ZEC Ons-O Grove, formando parte da Rede Natura 2000; está declarado Zona de Especial Protección para as Aves (ZEPA); e está incluído na Lista Ramsar de humidais de importancia internacional. Trátase dun enclave fundamental para numerosas especies de aves acuáticas, tanto residentes como migratorias, así como para hábitats de elevado interese ecolóxico e para unha importante actividade marisqueira tradicional.

Máis alá das obrigas legais, existen razóns ambientais de peso para evitar o uso de embarcacións a motor neste tipo de espazos.

O ruído xerado polos motores provoca molestias continuadas á fauna silvestre, especialmente ás aves que utilizan o esteiro para alimentarse, descansar ou reproducirse. As perturbacións reiteradas poden provocar o abandono de zonas de alimentación, incrementar o gasto enerxético das aves e reducir o éxito reprodutor das especies máis sensibles.

O movemento da hélice ou do sistema de propulsión tamén remexe os sedimentos do fondo, aumentando a turbidez da auga, reducindo a penetración da luz e afectando ás comunidades vexetais e aos organismos que viven asociados ao substrato.

A isto súmase o risco de vertidos accidentais de combustibles ou aceites, por pequenos que sexan, que poden deteriorar a calidade das augas, das que bebemos gran parte da poboación da comarca.

A protección do patrimonio natural require o compromiso de toda a sociedade. Por iso, desde o Colectivo Ecoloxista do Salnés solicitamos ás administracións competentes que reforcen a información e a vixilancia neste espazo natural. Ao mesmo tempo, facemos un chamamento á responsabilidade de todas as persoas usuarias do medio natural para que respecten a lexislación e comprendan que estes espazos precisan tranquilidade e protección.

A defensa do río Umia responde á obriga colectiva de conservar un dos humidais máis valiosos de Galicia para as xeracións presentes e futuras.

Asinado

Marta Lois
Presidenta do CES

Publicado por: garza18 | 11/06/2026

Cistanche un novo argumento para o ENIL de Cambados

Acabamos de observar no Saco de Fefiñáns a aparición dunha planta chamada Cistanche phelypaea, xusto neste momento do ano, que é o único no que florece e se fai visible, coas súas rechamantes flores amarelas agrupadas nunha inflorescencia en forma de espiga.
A Cistanche non é unha planta verde: non ten clorofila porque é parasita. Nin sequera amosa os seus talos, que permanecen sempre por debaixo da superficie do terreo e conectados ás raíces doutras plantas, das que obtén a saiva coa que se nutre. Só se fai visible cando florece, durante os meses de maio e xuño.
A Cistanche é especial pola súa limitada distribución en Galicia. Está ben representada no Espazo Protexido Umia-O Grove e, en xeral, nas beiras mariñas da ría de Arousa, onde alcanza o límite norte da súa distribución mundial. E é que realmente non se trata dunha planta adaptada ao clima galego. A nivel mundial está presente en zonas tropicais e mediterráneas de África e do sur do Mediterráneo. Na Península Ibérica distribúese ao longo da costa desde Valencia ata algunha localidade situada algo máis ao norte de Lisboa, tanto en zonas litorais como de interior (mesmo en Albacete). Porén, en Galicia aparece sempre ligada á costa.
Agora aparece tamén no Saco de Fefiñáns, un espazo que limita cun territorio urbano. Non se pode ver esta planta en Galicia a carón de ningún outro núcleo urbano. O privilexio de contar, xunto ao paseo marítimo urbano, cun ecosistema de ribeira tan especial e ben estruturado, con plantas propias das marxes mariñas, especies parasitas como a Cistanche e aves acuáticas cun claro apego polo lugar, é unha das razóns polas que propoñemos que toda esta ribeira urbana de Cambados sexa declarada Espazo Natural de Interese Local (ENIL).
O litoral urbano de Cambados foi experimentando nos últimos anos unha mellora innegable como ecosistema, ao diminuíren os vertidos. Isto permitiu que algunhas especies vexetais, que semellaban estar agardando tempos mellores, reaparecesen e se manifestasen agora con toda a súa beleza e cor.
O Saco de Fefiñáns alberga unha variada flora de marxe mariña, formada por especies procedentes de antepasados terrestres que, ao longo da evolución, foron adaptándose a condicións difíciles, como a salinidade cambiante ou a inundación periódica polo mar. Son plantas moi esixentes nas súas preferencias ecolóxicas, que aparecen en poucos lugares e, xeralmente, en pequenas cantidades. Entre elas destaca a Cistanche, unha especie especialmente escasa.
Por iso, a aparición de Cistanche phelypaea no propio litoral de Cambados é un auténtico luxo. Constitúe un indicador da diversidade biolóxica desta ribeira e da riqueza dun ecosistema que non pode deteriorarse. Trátase dun espazo que precisa dun réxime de protección legal efectivo, plenamente compatible co marisqueo. Por iso propoñemos a declaración dun ENIL para o litoral de Cambados: para non volver atrás.

Older Posts »

Categorías

Create your own website, free on WordPress.com.Create your own website.
Start free