O día de hoxe convocamos esta concentración os grupos e colectivos seguintes: Clube de Pesca Deportiva Cíes, Limparousa, Asociación pola Defensa Ecolóxica de Galicia (ADEGA), Asociación de Veciños San Vicente de Oubiña, Bloque Nacionalista Galego, Plataforma pola Defensa da Ría de Arousa, Sociedade Española de Ornitoloxía, Sociedade Galega de Historia Natural, Federación Ecoloxista Galega, Asociación Galicia Ambiental, Podemos Galicia e o Colectivo Ecoloxista do Salnés.
Todos nós chamamos á vosa sensibilidade para amosar a nosa repulsa a esta represa recentemente construída. Estamos aquí convocados e convocadas por un desexo firme: que o río Umia sexa respectado.
É o Umia, o noso río: o que nos dá a auga que utilizamos, o que rega a nosa agricultura, o que achega nutrientes á ría de Arousa, o que modelou e segue a modelar a paisaxe dunha grande parte do val do Salnés, o que nos acompaña e anima no tempo de lecer…
Os que estamos aquí tamén estamos representando a tantas persoas indignadas por esta desfeita, por esta represa que nos aldraxa. Estamos aquí para defender o río Umia e para esixir que se restaure o seu fluír e se acaben as agresións.
O Umia é un regalo que parte de terras de Forcarei e percorre 68 quilómetros ata desembocar en Cambados. É un eixo estrutural que ordena o noso territorio, referencia a nosa paisaxe, dá continuidade aos nosos ecosistemas e alberga unha vida que rebule desde o máis microscópico dos fondos lamacentos ata o máis frondoso das árbores do bosque de ribeira que o acompaña.
A súa vida esténdese cara ao mar, pois achega nutrientes para que os recursos marisqueiros e pesqueiros da ría teñan garantía de mantemento.
Aquí, neste tramo de río que vai desde máis arriba de onde estamos ata o Serrido de Cambados, onde as augas doces e salgadas se atopan entre subidas das mareas e baixadas das riadas, a diversidade biolóxica é especialmente alta. Esta dinámica natural de augas salgadas que soben polo leito do río e augas doces que baixan pola superficie mantén a moitas especies.
Por iso este funcionamento do río non se debe alterar e menos aínda romper. Queremos un río vivo, un río enteiro.
Unha cantidade inxente de invertebrados acuáticos, plantas e árbores, e troitas, escalos, sábalos, lampreas, muxes, robalizas, espiñentos e anguías precisan dun Umia san. Tamén as ras, limpafontes, salamántigas, cobras de auga, lontras, garzas, galiñolas, mergullóns, corvos mariños, patos, martiños peixeiros, merlos ribeiros e todos os paxariños das árbores de ribeira e tamén nós reclamamos un río san.
Porque a saúde do río é a nosa saúde.
Unha represa como esta interrompe os ciclos migratorios de especies como o reo ou a lamprea e os dunha especie en perigo crítico de extinción, a anguía. Si, en perigo crítico. E había anguías mortas aquí estes días.
Os seres vivos que viven nas augas están permanentemente gastando enerxía contra o fluxo da corrente, para gañar a súa posición, e facendo esforzos para remontar río arriba e dar continuidade aos seus ciclos vitais.
Unha represa coma esta corta o río e corta a continuidade dos ecosistemas, corta o ciclo das especies e produce condicións onde as especies exóticas, coma un peixe americano chamado black bass ou o cangrexo de río americano, fanse especialmente fortes, desequilibrando os ecosistemas autóctonos.
Unha represa coma esta establece condicións idóneas para a proliferación de bacterias contaminadoras que apodrecen as augas e destrúen os ecosistemas acuáticos, tal e como comezamos a observar estes días.
Este noso río merece un respecto reverencial, o que se lle debe a quen alimentou os nosos antecesores e a quen segue en activo, dándonos vida, saúde e recursos.
Porque a saúde do río é a nosa saúde. Por iso queremos un Umia libre, un Umia enteiro.
Hai un cartel xusto na nova represa que indica cal é a obra comprometida. Chámaselle «Reconstrución dunha represa existente no río Umia». No cartel indica que a obra está autorizada por Augas de Galicia e que é promovida por unha empresa de xestión de augas chamada Gestión y Técnicas del Agua de la Toja (están a falar da Toxa).
Desde o ano 1974, Inmobiliaria La Toja leva captando auga deste lugar, conducíndoa por preto de 10 quilómetros para regar o campo de golf e dar servizo aos propietarios dos chalés e hoteis da Illa da Toxa.
En 2015 solicitaron a renovación da concesión e acordaron con Augas de Galicia alzar un azude, un muro, co único obxectivo de evitar a salinización da auga que bombean cara á illa.
Por iso decidiron cortar o río. Amparándose nun nome enganoso, que prometía a reconstrución dunha estrutura tradicional, e poñendo como engado o de dar servizo a usos recreativos, redactaron un proxecto. Este proxecto foi aprobado por Augas de Galicia, con todos os vistos bos e os informes técnicos favorables.
Se o campo de golf da Toxa quere auga, que a pague como a pagamos todos. Non se lle pode facer isto ao río.
O Umia xa sufriu o grande azude do encoro da Baxe, en Caldas de Reis, que só causa problemas. Cómpre parar estas obras feitas de costas ao río e á xente, e sempre en beneficio de intereses particulares.
Hoxe estamos aquí para dicir que o Umia non se vende porque é unha parte importante do noso patrimonio natural e nin a cobiza, a incompetencia, a neglixencia ou o abandono poden impedir que o río siga a ser río.
O Umia non se vende.
Agora Augas de Galicia recoñece que o río non ten caudal nesta represa. O proxecto aprobado é exactamente o que se construíu. E parece que se lles foi a man. Responsabilizan a empresa promotora, pero xa sabían o que ía pasar e, se non o sabían, están a demostrar o pouco que lles importa o río.
Pero este río ten máis problemas que cómpre seguir denunciando. Hai especies exóticas que colonizan as beiras, as augas e o leito do río. Hai muros que se meten na mesma canle do río e segue a haber vertidos.
Existen puntos de vertido de residuos líquidos urbanos, chamémoslle polo seu nome: residuos fecais, río arriba, a seiscentos metros de aquí, no río Pequeno; tamén en Barrantes e mesmo debaixo da Ponte da Barca, en Cambados.
Son desaugadoiros dunha rede de saneamento aínda deficitaria. Cómpre solucionar esta contaminación xa.
O problema é que a conservación e a calidade do río non son unha prioridade, pero si estas obras. Por iso esiximos un Umia continuo, enteiro, limpo e vivo.
Umia limpo, Umia vivo.
Esiximos que se restaure o río, que se quite esta represa. Non valen medidas tibias nin medias tintas; non vale tentar aliviar un pouco o problema da fauna, «a ver se cola».
O Umia non pode ter máis barreiras. O río ten que estar libre, o río ten que ter continuidade.
Fóra a represa, dignidade para o Umia.
Porque a saúde do Umia é a nosa saúde.
Río limpo, sen atrancos.
Fóra represa!
Fóra represa!
Dignidade para o Umia!
Umia vivo, sen atrancos!
Río libre, río enteiro!
Agradecemos a vosa participación. E seguiremos estando atentos.
Moitas grazas. Bo domingo.
Difunde esta información!