O CES presentou esta semana unha denuncia no xulgado de Cambados contra a empresa Nueva Cerámica Campo, por un suposto delicto contra os recursos naturais e o medio ambiente e contra a protección da fauna.
Os motivos da denuncia remóntanse a xuño de 2008, cando a empresa comezou a construír un dique que dividía en dúas partes á lagoa da Fianteira II, en Vilalonga (Sanxenxo) coa intención de rechear a metade leste da mesma para continuar extraendo arxila.
A lagoa leva máis dunha década sen que nela extraeran arxila e polo tanto foi colonizada por gran cantidade de flora e fauna, sobre todo cobrou interese debido á avifauna que acollía. Esto fixo que a maior parte da lagoa quedara incluída dentro dos límites do Humedal Protexido do Complexo Intermareal Umia- O Grove. Ademais desta figura de protección, de rango autonómico, tamén recaen sobre a lagoa da Fianteira outras figuras europeas e internacionais de protección:
- Zona ZEPA (Zona de Especial protección para as Aves)
- Zona Ramsar, (tratado internacional de protección dos Humedais)
- Zona LIC (Lugar de Interese Comunitario)
Incomprensiblemente os límites desta protección atravesan a lagoa, deixando a esquina oeste da lagoa fora do espazo protexido. Pero aínda así, as obras que se pretenden facer están na metade leste, que sí goza de total protección.
A denuncia posta polo CES ante o xulgado anexa un informe elaborado por expertos ornitólogos que levan anos traballando na zona das lagoas de Vilalonga, no cal destacan os principais valores desta lagoa:
- Constitúe un refuxio de biodiversidade (máis de 100 especies de aves Polo tanto, a desaparición desta lagoa estaría producindo unha perda importante de hábitats para as especies que en moitos casos se atopan catalogadas como especies ameazadas e vulnerables en diversos convenios e leis estatais sobre a protección de fauna
- Leva sendo o lugar de mancada ou cambio de plumaxe da especie Anas platyrhynchos (alavanco) durante a última década. Trátase do lugar máis importante de mancada para esta especie de Galicia. Temos constancia de que con anterioridade aos recheos do ano 2003 nesta lagoa, facían a mancada uns 2000 individuos. Despois das molestias e alteración do seu hábitat provocados por dito recheo, o número de individuos que fan o cambio de plumaxe alí diminuíu drasticamente, quedando reducida a uns 500 individuos ata o ano 2008.
Como o resto de aves, os alavancos fan a muda despois da cría, mudando primeiro os machos e logo as femias e xuvenís. O período de muda do alavanco vai dende finais de xuño ata finais de agosto, dato sustentado en observacións directas durante anos dos ornitólogos que asinan este informe
- Tamén proporciona lugar de durmida durante o inverno a unhas 500 cercetas, así como garzas reais, garzotas e porróns que pasan o día na marisma de Dena.
A raíz das obras do dique, que paralizou temporalmente o Concello de Sanxenxo por carecer da licencia municipal, o CES, xa en xuño de 2008 enviou un escrito á Consellería de Medio Ambiente e desenvolvemento sostible que incomprensiblemente dera autorización para tales traballos. A Consellería respostou ao escrito, empregando os argumentos da súa autorización, absolutamente faltos de criterio ambiental. Estos argumentos foron:
- Xustifica a autorización do recheo da lagoa amparándose no Decreto autonómico relativo ás limitacións e prohibicións dentro dos Humidais Protexidos que exceptúa “as explotacións mineiras e extractivas con dereitos outorgados con anterioridade ao 8 de xullo de 2004″. Para o CES, estarse a escudar nun Decreto de rango autonómico para permitir a destrucción dun Humidal protexido pola lexislación comunitaria e a lexislación estatal. O feito de que non sexa unha actividade prohibida non significa que tal actividade poida destruir un espazo protexido a nivel internacional (RAMSAR), a nivel europeo e estatal (ZEPA, Rede Natura 2000). Ademais no decreto fálase de extracción, non de recheo, como está a suceder.
- Así mesmo ampárase no deber de restauración da lagoa por parte da empresa concesionaria, restauración que tivo que ser feita no seu día, inmediatamente despois da actividade extractiva fai como mínimo unha década, pero que hoxe en día carece de sentido ao estar a zona máis que restaurada naturalmente.
- Por outra banda, a Consellería tamén indica que só autoriza a facer o recheo na época estival (xullo e agosto), para non molestar aos alavancos que fan a mancada (cambio de pluma) ata esas datas. Sen embargo, os ornitólogos que levan anos estudando a zona constatan con total seguridade que a mancada do alavanco prodúcese precisamente dende finais de xuño ata finais de agosto nesta lagoa. Este argumento está totalmente errado e ten consecuencias moi graves, pois autoriza a tales obras impactantes xusto no momento máis delicado para as aves.
O CES, nun segundo escrito á Consellería, ademais de rebaterlle estes argumentos, lles pedía os estudos de fauna e flora e outros documentos relativos ás obras, e propuña unha solución intermedia, sostendo que a nova actividade extractiva de arxila podería levarse a cabo na zona respectando e conservando a lagoa Fianteira II. A Consellería contestounos cun envío de planos
pouco relevantes e tampouco actuou en consecuencia. Así, de repetirse as autorizacións do ano pasado, está previsto que empecen de novo as obras a partir do día 1 de xullo.
Ante tal desamparo administrativo e pouco respecto pola lexislación máis básica, o CES decidiu presentar unha denuncia penal no xulgado coa finalidade de conquerir a paralización cautelar das obras, e depurar responsabilidades, así como dicte as medidas oportunas para restaurar o equilibrio ecolóxico perturbado.
No Salnés, a 26 de xuño de 2009.
