O CES presentou esta semana unha denuncia no xulgado de Cambados contra a empresa Nueva Cerámica Campo, por un suposto delicto contra os recursos naturais e o medio ambiente e contra a protección da fauna.

Os motivos da denuncia remóntanse a xuño de 2008, cando a empresa comezou a construír un dique que dividía en dúas partes á lagoa da Fianteira II, en Vilalonga (Sanxenxo) coa intención de rechear a metade leste da mesma para continuar extraendo arxila.

A lagoa leva máis dunha década sen que nela extraeran arxila e polo tanto foi colonizada por gran cantidade de flora e fauna, sobre todo cobrou interese debido á avifauna que acollía. Esto fixo que a maior parte da lagoa quedara incluída dentro dos límites do Humedal Protexido do Complexo Intermareal Umia- O Grove. Ademais desta figura de protección, de rango autonómico, tamén recaen sobre a lagoa da Fianteira outras figuras europeas e internacionais de protección:

• Zona ZEPA (Zona de Especial protección para as Aves)
• Zona Ramsar, (tratado internacional de protección dos Humedais)
• Zona LIC (Lugar de Interese Comunitario)

Incomprensiblemente os límites desta protección atravesan a lagoa, deixando a esquina oeste da lagoa fora do espazo protexido. Pero aínda así, as obras que se pretenden facer están na metade leste, que sí goza de total protección.

A denuncia posta polo CES ante o xulgado anexa un informe elaborado por expertos ornitólogos que levan anos traballando na zona das lagoas de Vilalonga, no cal destacan os principais valores desta lagoa:

1. Constitúe un refuxio de biodiversidade (máis de 100 especies de aves Polo tanto, a desaparición desta lagoa estaría producindo unha perda importante de hábitats para as especies que en moitos casos se atopan catalogadas como especies ameazadas e vulnerables en diversos convenios e leis estatais sobre a protección de fauna
2. Leva sendo o lugar de mancada ou cambio de plumaxe da especie Anas platyrhynchos (alavanco) durante a última década. Trátase do lugar máis importante de mancada para esta especie de Galicia. Temos constancia de que con anterioridade aos recheos do ano 2003 nesta lagoa, facían a mancada uns 2000 individuos. Despois das molestias e alteración do seu hábitat provocados por dito recheo, o número de individuos que fan o cambio de plumaxe alí diminuíu drasticamente, quedando reducida a uns 500 individuos ata o ano 2008.
   Como o resto de aves, os alavancos fan a muda despois da cría, mudando primeiro os machos e logo as femias e xuvenís. O período de muda do alavanco vai dende finais de xuño ata finais de agosto, dato sustentado en observacións directas durante anos dos ornitólogos que asinan este informe
3. Tamén proporciona lugar de durmida durante o inverno a unhas 500 cercetas, así como garzas reais, garzotas e porróns que pasan o día na marisma de Dena.

A raíz das obras do dique, que paralizou temporalmente o Concello de Sanxenxo por carecer da licencia municipal, o CES, xa en xuño de 2008 enviou un escrito á Consellería de Medio Ambiente e desenvolvemento sostible que incomprensiblemente dera autorización para tales traballos. A Consellería respostou ao escrito, empregando os argumentos da súa autorización, absolutamente faltos de criterio ambiental.  Estos argumentos foron:

• Xustifica a autorización do recheo da lagoa amparándose no Decreto autonómico relativo ás limitacións e prohibicións dentro dos Humidais Protexidos que exceptúa “as explotacións mineiras e extractivas con dereitos outorgados con anterioridade ao 8 de xullo de 2004″. Para o CES, estarse a escudar nun Decreto de rango autonómico para permitir a destrucción dun Humidal protexido pola  lexislación comunitaria e a lexislación estatal. O feito de que non sexa unha actividade prohibida non significa que tal actividade poida destruir un espazo protexido a nivel internacional (RAMSAR), a nivel europeo e estatal (ZEPA, Rede Natura 2000). Ademais no decreto fálase de extracción, non de recheo, como está a suceder.
• Así mesmo ampárase no deber de restauración da lagoa por parte da empresa concesionaria, restauración que tivo que ser feita no seu día, inmediatamente despois da actividade extractiva fai como mínimo unha década, pero que hoxe en día carece de sentido ao estar a zona máis que restaurada naturalmente.
• Por outra banda, a Consellería tamén indica que só autoriza a facer o recheo na época estival (xullo e agosto), para non molestar aos alavancos que fan a mancada (cambio de pluma) ata esas datas. Sen embargo, os ornitólogos que levan anos estudando a zona constatan con total seguridade que a mancada do alavanco prodúcese precisamente dende finais de xuño ata finais de agosto nesta lagoa. Este argumento está totalmente errado e ten consecuencias moi graves, pois autoriza a tales obras impactantes xusto no momento máis delicado para as aves.

O CES, nun segundo escrito á Consellería, ademais de rebaterlle estes argumentos, lles pedía os estudos de fauna e flora e outros documentos relativos ás obras, e  propuña unha solución intermedia, sostendo que a nova actividade extractiva de arxila podería levarse a cabo na zona respectando e conservando a lagoa Fianteira II. A Consellería contestounos cun envío de  planos

pouco relevantes e tampouco actuou en consecuencia. Así, de repetirse as autorizacións do ano pasado, está previsto que empecen de novo as obras a partir do día 1 de xullo.

Ante tal desamparo administrativo e pouco respecto pola lexislación máis básica, o CES decidiu presentar unha denuncia penal no xulgado coa finalidade de conquerir a paralización cautelar das obras, e depurar responsabilidades, así como dicte as medidas oportunas para restaurar o equilibrio ecolóxico perturbado.

No Salnés, a 26  de xuño de 2009.

O CES, co fin de dar a coñecer aqueles espazos naturais galegos con grande riqueza paisaxistica e de importancia patrimonial e natural salientable, leva organizando dende fai máis dunha década unha saída anual a un lugar de fora da comarca do Salnés. Este ano o Colectivo Ecoloxista do Salnés organiza unha excursión á serra do Xurés o próximo domingo 28 de xuño.

Unha fronteira que une: parque transfonterizo de Gêres-Xurés

O Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurés ocupa  máis de 20.000 has das partes máis altas dos concellos de Entrimo, Lobios e Muíños. Os seus límites lindan  co Parque Nacional portugués de Peneda-Gerês. Recentenmente a unesco ven de declarar a zona como Reserva da Biosfera.

A visita esta organizada do seguinte xeito:

• Ás 9:00 Saída dende a praza de abastos de Cambados.
• Ás 11:30 Visita á igrexa visigótica de Santa Comba.
• Ás 12:00, en Bande, visita do campamento militar romano de Aquis Querquennis e o seu centro de interpretación.
• Ás 14:00 xantar na área de descanso de Aquis Querquennis.
• Ás 16:00 Ruta a pé polo Parque Natural da Serra do Xurés. A ruta que faremos é a dos miliarios de “A Ponte Nova”, que transcurre por un tramo restaurado da calzada romana XVIII que unía Braga con Astorga.
• Ás 18:00 Fin da ruta na pozas do Riocaldo, onde poderemos darnos un baño nas súas augas morrnas.
• Ás 21:30 chegada a Cambados.

A actividade será guiada por biólogos con experiencia en visitas de grupos por espazos naturais.

Para poder asistir é preciso comprar o billete de bus (que é un folleto informativo da excursión) no teléfono do CES (680580086)

Os prezos  dos billetes son de 10€ para os socios do CES e os nenos menores de 12 anos e de 15 € para os adultos non socios.

O plazo de compra remata o sábado 27 de xuño

É preciso levar un calzado e unha roupa adecuada para andar, así como que cada quen leve a comida e a bebida precisa, xa que a comida. Tamén é recomendable levar uns prismáticos.

Esta actividade é aberta a todos os públicos, coma todas aquelas que organiza o CES.

O pasado 29 de marzo tivo lugar a Asamblea Anual do Colectivo Ecoloxista no CIRA (Centro de Interpretación da Ría de Arousa) en Vilagarcía.

Presentáronse esta memoria (que podes ver en pdf) do traballo feito durante todo o ano 2008 e as contas.

No exterior, unha pequena exposición de carteis na area da praia de Compostela facía un percorrido visual por estas dúas décadas de actividade.

Tamén puidemos ver esta pequena presentación en pdf (pesa 16 Mb, podes descargala co botón dereito) sobre a historia de 20 anos desde a Asociación Ecoloxista do Grove ao Colectivo Ecoloxista do Salnés.

A revista do Colectivo Ecoloxista do Salnés O Bugallo xa está colgada neste blog.
Na páxina correspondente que podedes ver aquí ou seleccionado na lapela O Bugallo do menú superior, están a vosa disposición os tres últimos números da nosa revista. Co tempo iremos poñendo máis números.

Os ausentes: Efemerópteras e Planarias

Fixemos a inspección de primavera o domingo de 10 de maio, unhas 10 persoas.
A ausencia de certos invertebrados bioindicadores de nivel 1 (estado bo da auga), (ausencia de Planarias e ausencia de Efemerópteras), que ata o de agora sempre apareceran, preocúpanos. Non sabemos se foi un erro de mostreo ou é que a calidade da auga baixou. Tentaremos determinalo a semán que van cando nos reunamos para analizar os datos.
Salientamos a preocupante presenza das plantas acuáticas invasoras Elodea densa e Azolla filiculoides.
Tamén reiteramos o deterioro do bosque de ribeira.
A planta invasora Elodea densa

A Consellería de Medio Ambiente acaba de emitir a Memoria Ambiental dos Plans Parciais dos SU-13 e SU-14, no Monte Faro, en Noalla. Dita memoria  valora o I.S.A. (Informe de Sostibilidade Ambiental) que o concello elaborou para ambos proxectos. Medio Ambiente detecta numerosos fallos relativos aos efectos das urbanizacións sobre o consumo de solo, paisaxe, mobilidade sostible, ciclo hídrico e consumo enerxético, que son infravalorados ou ignorados polo concello.

 Os proxectos consisten na transformación dunhas 255 Ha de terreos de uso forestal e agrario (previamente reclasificados a solo urbanizable no PXOM) en urbanizacións (2.700 vivendas de segunda residencia), incluíndo unha delas un campo de golf. O Colectivo Ecoloxista recorda que presentou alegacións a ditos ISA en maio de 2008.  “Agora vemos con satisfacción que o informe da consellería detecta a maioría dos fallos detectados por nós en ditos I.S.A”.

 Neste senso, tamén a Dirección Xeral de Urbanismo emitiu informes desfavorables, dicindo que o número de vivendas debe ser moito menor por contradicir a Lei do Solo. O concello, lonxe de asumir ditos informes, cuestiónaos xurídicamente e non acata os seus dictámenes.

 Medio Ambiente insta ao concello a corrixir todas as deficiencias antes de elaborar os plans definitivos. Dende o CES dubidamos que o concello corrixa estas deficiencias, pois dende o pincipio tentou esquivar o requisito do I.S.A. establecido pola lei 9/2006, e na elaboración dos  informes infravalorou o gran impacto ambiental e paisaxístico de ditas urbanizacións,  demostrando un interese nulo por facer cumprir a normativa da Avaliación Ambiental Estratéxica.

 “Reiteramos de novo a necesidade da revisión do PXOM de Sanxenxo, por non axustarse á Lei do Solo e producir un consumo irreversible e innecesario de solo, así como a destrucción dos valores paisaxísticos do concello, hipotecando o futuro de todos para favorecer a uns poucos.”

Nos dous últimos meses puidemos observar como unha vez máis os nosos regatos están a sufrir actuacións impactantes que erradamente se venden como “actuacións de mellora ambiental”. Concretamente estámonos a referir ao desbroce nas inmediacións do muíño do regato Gatiñeira en O Grove e á adecuación dunha ruta senderista na parte alta do regato Armenteira en Meis.

 Un desbroce sen criterio no regato Gatiñeira:

 

Desbroce abusivo na Gatiñeira

 

O CES non se opón a un control da vexetación das beiras dos regatos, en moitos casos desequilibrada debido aos fertilizantes que dende as fincas colindantes provocan un desmesurado crecemento de silvas e outras plantas non propias do ecosistema fluvial. Isto tamén está recollido no punto 1 do 1º artigo da Lei 5/2006, de 30 de xuño, para a protección, a conservación e a mellora dos ríos galegos no que textualmente se di:

“ Declárase prioridade de interese xeral da Comunidade Autónoma de Galicia a conservación do patrimonio natural fluvial, incluíndo a biodiversidade da flora e a fauna dos ríos galegos,…”

Achegamos unha fotografía da actividade aberta do Colectivo Ecoloxista do Salnés, titulada “As aves do Carreirón”.

Xuntámonos arredor de vinte persoas coa fin de observar as aves acuáticas que se deixaran ver no litoral de Punta Carreirón, na Illa de Arousa. Comezamos ás 10:30 e rematamos ao mediodía, disfrutando dunhas horas de sol bordeando toda a península de Carreirón.

Coa axuda de varios prismáticos e 4 telescopios vimos garzas e garzotas, gaivotas patiamarelas, gaivotas choronas, corvo mariño grande e corvo mariño cristado ademais de varias especies de limícolas. Destacou a observación de dous parrulos propios de augas salgadas: un mergo cristado e un parrulo pentumeiro, que non son doados de ver. Ademais unha manda duns 12 arroases pasaron preto de nós.

Tamén recollimos algo de lixo e varias plantas pequenas de Uña de gato (Carpobrotus sp), unha planta invasora que coloniza a zona de duna, desplazando ás plantas propias.

Toda a actividade transcurriu nun ambiente agradable e sen incidentes.

PERCORRIDO ORNITOLÓXICO POLA ILLA DE AROUSA

O sábado 31 de xaneiro ás 10:30 da mañá quedaremos na entrada do espazo natural de Punta Carreirón na Illa de Arousa.

Faremos un percorrido por esta interesante costa observando as aves mariñas na compañía dun ornitólogo, axudados de telescopios e prismáticos.

Se tes telescopio ou prismáticos lévao tamén. E calzado e roupa axeitada. ¡Anímate!

As actividades abertas mensuais son de balde. Non se precisa ser socio.

O Colectivo Ecoloxista do Salnés ven de entregar no Concello de Meaño as alegacións correspondentes á revisión e ampliación do Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) de Meaño, así como ao Informe de Sostibilidade Ambiental (ISA) a el asociado.

Así, o CES elaborou dous documentos,  presentados no rexistro do Concello o luns 29 de decembro:

- Un con 14 alegacións ao propio PXOM.

- Outro documento con 16 revisións e alegacións ao ISA deste PXOM.

 Como conclusión global do CES, unha vez avaliados os Plans e Informes citados, é que este PXOM incumpre a lei do solo.

Cabe destacar certas reclamacións do CES con respecto a este Plan, como son:

 -        Con respecto á zona de desembocadura do río da Chanca, único litoral do municipio, espazo incluído na Rede Natura 2000, reclámase:

·       Que nesta zona e arredores (dentro dos límites da protección costeira) non se promova o axardinamento e transformación desta paisaxe natural, e que todas as actuacións se adapten ao Decreto 127/08 de Humidais Protexidos de Galicia. Asimesmo, reclámase que se protexa a paisaxe agraria da zona como sinal de identidade. A este respecto, O CES propón actividades educativas e de restauración desta paisaxe.  

·       Que se aproveite a Planificación para realizar unha reordenación da industria alimentaria presente nesta zona (causante hoxe de verteduras ao humidal), apoiando o seu traslado (ás áreas industriais xa existentes ou ás previstas no propio PXOM).

·       Que non se amplíe a pista litoral, favorecendo o seu uso peonil fronte aos vehículos a motor.

 

-        Respectar as marxes de ribeira e a súa vexetación (evitando canalizacións e alteracións da canle e o ecosistema asociado), ante o seu papel como protección ante enchentes e na conservación de paisaxe e biodiversidade. En moitos casos, non se respecta a franxa de 100 m que contempla a lei do solo, como é o caso do polígono de Dadín ou en diversos puntos dos ríos da Chanca, Francón e Fondón. O CES reclama que a franxa de protección dos ríos se amplíe a 30 m como mínimo nos solos urbanos, como medida de protección fluvial e como previsión de inundacións nas beiras. Por exemplo, na confluencia dos ríos da Chanca e Fondón, zona con antecedentes de enchentes e alto risco de inundación, o PXOM prevé construír unha praza de abastos (mesmo sen ter solicitado os informes pertinentes a Augas de Galicia, incumprindo a Lei de Augas), actuación que o CES considera improcedente polo exposto.

-        En canto á previsión do parque empresarial de Dadín, o CES considera que esta actuación debe ser revisada: o PXOM contempla a ampliación do polígono industrial da Pedreira, podendo ser suficiente para cubrir as necesidades existentes en canto a solo industrial (mesmo o actual polígono da Pedreira leva anos con parcelas desocupadas). Asimesmo, o CES presentou un estudo ornitolóxico da zona de Dadín afectada por dito polígono: este, ademais de afectar á rede hidrolóxica da zona, afectaría a máis de 100 especies diferentes de aves, incluíndo 51 especies de interese especial dentro do Catálogo Nacional de Especies Amenazadas, como a aguia cobreira (Circaetus gallicus) e o reiseñor (Luscinia megarhynchos).

 

-        O cumprimento da Lei de ordenación urbanística 9/2002, en especial no que se refire á recalificación de zonas de solo rústico como solo urbano, evitando actuacións como as previstas para as inmediacións do núcleo de Dena, onde se contemplan recalificacións incompatibles coa lexislación vixente e impactando na paisaxe litoral de Meaño.

 

Con respecto ao Informe de Sostibilidade Ambiental (ISA), documento requirido pola Consellería de Medio Ambiente como ferramenta para acadar unha ordenación compatible co medio, o CES considera que o ISA presentado polo Concello non obedece a estes fins, senón a xustificar os impactos causados polo PXOM. Moitos destes exemplos están expostos anteriormente, casos para os que o ISA non achega alternativas nin  medidas correctoras. No ISA débense cuantificar os efectos ambientais derivados da aplicación do PXOM; o CES considera que a valoración presente neste ISA é sempre xeral, pouco fundamentada e cun resultado infravalorado. Neste ISA, ademais, non se ven plasmadas algunhas recomendacións básicas da Consellería de Medio Ambiente, tan importantes como:

 

-        Realizar un inventario das emisións contaminantes do municipio, e medidas preventivas.

-        Establecer unha zona de transición na franxa litoral.

-        Reducir o consumo enerxético e a contaminación luminosa do alumeado público.

-        Prever solo para infraestruturas de enerxías renovables.

-        Reservar espazos para implantar colectores de residuos.

-        Prever espazos para a recollida de residuos valorizables e especiais, do agro e da industria.

-        Recoller analítica dos puntos de vertido a ríos e costa, e establecer un sistema de control.

-        Establecer no solo urbanizable unhas porcentaxes mínimas de zonas sen impermeabilizar.

-        Mellorar os aspectos ambientais das comunicacións viarias.

 O CES tamén considera que os sistemas de indicadores proposto no ISA para o Plan de Seguimento Ambiental do PXOM incumpre os preceptos marcados pola Consellería.

Así mesmo, o CES vai presentar estas alegacións ás consellerías competentes (Medio Ambiente e Ordenación Territorial) para que actúen ao respecto, evitando a aprobación do PXOM ata que se teñan en conta estes aspectos e se fagan as correccións pertinentes que permitan cumprir a forma e fondo da lexislación vixente.  

O Salnés, a 10 de xaneiro de 2009.